Makale Nasıl Yazılır

Pages: 180 (63709 words) Published: December 12, 2010
B‹L‹MSEL B‹R MAKALE NASIL YAZILIR VE YAYIMLANIR?

ROBERT A. DAY

ÇEV‹R‹

GÜLAY AfiKAR ALTAY

Bilimsel Bir Makale Nas›l Yaz›l›r ve Yay›mlan›r? An “ISI” Publication “How to Write and Publish A Scientific Paper” ROBERT A. DAY ÇEV‹R‹ : GÜLAY AfiKAR ALTAY

Birinci Bas›m ‹kinci Bas›m Üçüncü Bas›m Dördüncü Bas›m

: : : :

Aral›k 1996 (2000 Adet) Nisan 1997 (2000 Adet) Aral›k 1997 (2000 Adet) Aral›k 2000 (5000 Adet)

Copyright © 1979, 1983, 1988, 1994 Robert A. Day Copyright © TÜB‹TAK 1996 Oryx Press’in izni ile. Bütün Haklar› Sakl›d›r.

A. M. Celâl fiengör'ün* Önsözü
Bir merâm› veya havâdisi bir baflkas›na aktarmak, ilk bak›flta çok basit ve özel bir e¤itim gerektirmeden yap›labilecek bir ifl gibi gözükür. Bu düflüncenin ne kadar yanl›fl oldu¤unu, ben en çarp›c› bir flekilde, befl yafl›ndaki o¤lum babaannesiyle telefonda konuflurken gördüm: Parma¤›yla duvarda birbirinin üstünde duran Bremen m›z›kac›lar›n›n resmini göstererek “Bak, babaanne, onlar var ya, art›k Bremen'e gitmeyecekler, ormanda bulduklar› evde oturacaklar, çünkü h›rs›zlar kaçt›” diyordu. Bunu yaparken, telefon hatt›n›n öbür ucunda olan babaannesinin duvardaki resmi görmesine imkân olmad›¤›n›, kendisinin hangi konudan bahsetti¤ini bu söylediklerinden ç›karmas›n›n zor olaca¤›n›, h›rs›zlarla evin ne iliflkisi oldu¤undan habersiz oldu¤unu düflünemiyordu, Babaannesine bu konuda haz›rlay›c› temel bilgi vermedi¤i gibi, takdim flekli de babaannesinin onun neyi gösterdi¤ini bilmesine engel teflkil ediyordu. Bu merâm ve havâdis tebli¤indeki güçlü¤ün bir baflka tezahürünü üniversitede yapt›¤›m yaz›l› imtihanlarda her y›l görüyorum. ‹mtihan k⤛d› sahibinin yazd›¤› baz› cümle ve kelimelerden, sorunun cevab›n› belki bilebilece¤ini, ancak bunu yazd›klar›ndan ç›karman›n mümkün olmad›¤›n› tesbit ettikten sonra, kendisini ça¤›r›p konufltu¤umda; bazan cevab› bildi¤i halde, ifadede güçlük çekmifl oldu¤unu görüyoru›n. Nihayet, muhtelif düzeylerde jeolog, co¤rafyac› veya jeofizikçi olarak araflt›rma yapan meslektafllar›ma yapt›klar› araflt›rmalar› uluslararas› düzeyde niçin duyurmad›klar›n› sordu¤umda, ald›¤›m en yayg›n cevap, “biz iflte bunu yazam›yoruz” oluyor. “Niçin yazam›yorsunuz?” sorusuna ise hiç tatminkâr bir cevap alabildi¤imi hat›rlam›yorum. Telefonda, ö¤rendi¤i masal› babaannesine anlatamayan befl yafl›ndaki o¤lum, imtihanda, vermek istedi¤i cevab›n› ifadeden âciz ö¤renci ve bulgusunu yay›na dökmekte zorlanan bilimcinin dertleri ortakt›r. Her biri, bir havâdisi nas›l tebli¤ edece¤ini bilememektedir. Bir havâdisi duyurmaya yeltenirken, yap›lmas› gereken ilk ifl bahis konusu havâdis baflkas›na sunulma¤a de¤er mi de¤mez mi, bunu bilme¤e çal›flmakt›r. Gazete habercili¤inin temel ilkesi kabul edilen “bir köpek bir adam› ›s›rm›flsa, bunun haber de¤eri yoktur, ama adam köpe¤i ›s›rm›flsa bu haberdir”, bu basit soruyu dile getirir. Bilimde, yay›n yap›lacak konu gözden geçirilerek, duyurulmas› arzu edilen bulgunun duyurulma¤a de¤er olup olmad›¤› önceden düflünülür. Bunu düflünmek demek, içinde yay›n yap›lacak konunun o günkü uluslararas› düzeyinden detayl› bir flekilde haberdar olmak demektir. Bulgu duyurulma¤a de¤er bulunursa, bunu belli bir düzende sunmal›d›r. Bu düzeni bilebilmek ise tecrübe, belki daha genel bir * Avrupa Bilimler Akademisi ve TÜBA Asli üyesi

III

terimle “görgü” gerektirir. Bulgu herfleyden evvel, daha önce bilinenlerin oluflturdu¤u örgünün içine yerlefltirilmelidir. Dolay›s›yla bu örgü uzman okuyucuyu s›kmayacak, ancak konu d›fl›ndaki bir bilimciye de tatminkâr bilgi verebilecek flekilde muhtasar tan›t›lmal›d›r. Bu tan›tma k›sm›n›n önemli ö¤elerinden biri de yay›n yap›lacak konuda çal›flanlar›n son y›llarda gelifltirdikleri kendilerine has terim ve cümleciklerden oluflan, k›smen yeni bir söylemi, k›smen de yeni terimlerden oluflan kelime haznesini içeren “özel dildir”. Bahis konusu dil, yeni kavramlar geliflirken büyümüfl olup, merâm›n çok daha k›sa metinle anlat›lmas›n› sa¤lar ve yazar›n, bu konuda çal›flanlar›n oluflturdu¤u gayr›resmî “kulübün” üyesi olup olmad›¤›n› belirler. Her...

References: veya nadiren Bibliography bafll›klar› da kullan›l›r. Managing Editor. Ço¤unlukla derginin iflletmesiyle u¤raflan kifliye verilen ad. Tipik olarak, managing editor edit etme ifllemiyle (metinlerin kabulü) u¤raflmaz, fakat kopya editörlü¤ünden (üretme iflleminin bir k›sm›) sorumludur. Markup for the Typsetter. Kopya editörleri taraf›ndan (bazen de italikler için alt›n› çizme gibi, yazarlar taraf›ndan), dizgi tipini belirtmek için kullan›lan iflaret ve semboller. Masthead statement. Ço¤unlukla yay›mc› taraf›ndan derginin bafll›k sayfas›nda, derginin sahibini, amaç ve kapsam›n› anlatan otoriter ifade. Materials and Methods. Bak Methods. Methods (Yöntem). IMRAD makalesinin ikinci bölümü. Amac›; deneyleri, bilgi ve becerisi olan her meslektafl›n tekrarlay›p, ayn› veya benzer sonuçlar› elde edebilece¤i kadar ayr›nt›l› olarak tan›mlamakt›r. Monograph. Uzmanlar taraf›ndan, uzmanlar için ayr›nt›l› olarak yaz›lm›fl kitap. Name and Year System (isim ve y›l sistemi). Metinde at›f yap›lan kaynaklar›n, yazar›n soyad› ve yay›n›n senesine göre—örne¤in, Smith (1950) — verildi¤i kaynak verme sistemi. Offprints. Bak Reprints. Oral report. Yay›mlanm›fl makaleye benzer bir düzenlemedir. Ancak deneysel ayr›nt› ve çok say›da kaynak olmaks›z›n anlat›l›r. Peer review. Metnin, yazar›n meslektafllar› (ayn› alanda çal›flan bilim adamlar›) taraf›ndan de¤erlendirilmesi.
175
Primary journal. Özgün araflt›rma yay›mlayan dergi. Primary publication. Yazar›n meslektafllar›n›n, deneyleri tekrarlayabilece¤i veya sonuçlar› deneyebilece¤i formda ve bilimsel toplulu¤a aç›k dergi veya baflka bir dokümanda, özgün araflt›rma sonuçlar›n›n ilk yay›m›. Printer. Tarihsel olarak, bask› yapan araç veya bask› yapan kifli. Ancak ço¤u zaman printer, basan firmay› ifade eder ve bask› ifllemine giren her ifllemi tan›mlayan k›sa bir ifade olarak kullan›l›r. Proof (Prova). Yazarlara, editörlere veya yönetici editörlere bask› hatalar›n› düzeltmek için gönderilen dizilmifl malzeme. Sayfa numaras›z olanlara “galley proofs” sayfa numaral› olanlara “page proofs” denir. Proofreaders’ marks. Provalardaki hatalar› kompozitörün dikkatine getirmek için kullan›lan iflaret ve semboller. Publisher (Yay›mc›). Bir kitap veya derginin yay›m ifllerini yapan kifli veya kurulufl. Referee. Genellikle yazarla ayn› veya benzer alanda çal›flan, bir metni inceleyip editöre yay›mlama konusunda görüfl veren kifli. Reviewer terimi, daha az anlaml› fakat daha çok kullan›lan bir terimdir. Reprints (Tekil Kopyalar). Dergi makaleleri ayr› olarak bas›l›p, yazarlara (genellikle ücretle) gönderilir, bilim adamlar› aras›nda genifl ölçüde da¤›t›m› yap›l›r. Results (Sonuçlar). IMRAD makalesinin üçüncü bölümü. Amac›, sunulan çal›flmada elde edilen yeni bilgiyi sunmaktad›r. Review paper. Temel dergilerde önceden yay›mlanm›fl çok say›da makaleyi de¤erlendirmek için yaz›lan makale. Böyle makaleler, belli alandaki kaynaklar›n basitçe anlat›lmas› olabilece¤i gibi, mevcut literatürün yorumlu ve elefltirili bir derlemesi de olabilir. Reviewer. Bak Referee. Running head. Kitap veya derginin ard›fl›k sayfalar›nda tekrarlanan bafll›k yaz›s›. Ço¤unlukla dergilerdeki makalelerin bafll›klar› k›salt›larak bafll›k yaz›s› olarak kullan›l›r. Science writing (Bilim Yaz›s›). Amac›; bilimsel bilgiyi, bilim adamlar› veya bilim adam› olmayanlar› da içeren genifl okuyucu kitlesine iletmektir. Scientific paper (Bilimsel Makale). Özgün araflt›rma sonuçlar›n› anlatan yaz›lm›fl ve bas›lm›fl rapor. Scientific writing (Bilimsel Yaz›m). Amac›, yeni bilimsel bulufllar› iletmektir. Series titles. Bir zaman sürecinde, seri olarak yay›mlanm›fl makalelerin bafll›klar›. Bu bafll›klar, serideki bütün makalelerde ortak olan bir ana bafll›¤a sahiptir. Altbafll›k (genellikle romen rakam› ile verilir) her makale için özeldir. Society for Scholarly Publishing. Bilim adamlar›, editörler, yay›mc›lar, kütüphaneciler, bas›mc›lar, kitapç›lar ve bilimsel yay›mla u¤raflan di¤er kiflilerden oluflan bir organizasyon. Alice O’Leary, Administrative Officer, 2000 Florida Avc., NW, Washington, DC 20009.
176
Summary (Özet). Genellikle makalenin sonunda yer alan, sonuçlar›n bir özeti. Bir makalenin önemli bölümlerini özetleyen ve makalenin bafl›nda gözüken Abstract’tan farkl›. Syntax. ‹fade, cümlecik veya cümlede kelimelerin s›ras›. Table (Tablo). Say›lar›n genellikle kolon formunda sunuluflu. Tablolar, birçok bulgu sunmak gerekti¤inde ve kesin say›lar›n önemli olmas› halinde kullan›l›r. Sadece verilerin flekli önemliyse, grafik tercih edilir. Thesis (Tez). Yüksek derece almak için, adaydan istenen metin. Amac›, aday›n özgün araflt›rma yapabildi¤ini kan›tlamakt›r. Dissertation terimi de esasta eflde¤er anlaml›d›r, fakat daha çok doktora için sunulan metin için kullan›lmas› gerekir. . Title (Bafll›k). Kitap, makale, poster v.b.’de içeri¤i yeterince tan›mlayan en az say›da kelime. Trade books (Ticaret Kitaplar›). Halka, kitap ticareti (toptan veya perakende) ile sat›lan kitaplar. Öte yandan, pek çok bilimsel kitap esasta do¤rudan adrese postalama ile sat›l›r. Type composition. Yay›mc› taraf›ndan metnin, kopya editörünün kompozitör için koydu¤u iflaretlere göre yaz›lmas›. Typsetter. Bak Compositor.
177
Continue Reading

Please join StudyMode to read the full document

You May Also Find These Documents Helpful

  • makale raporu Essay

Become a StudyMode Member

Sign Up - It's Free