Obedience

Only available on StudyMode
  • Pages : 6 (1519 words )
  • Download(s) : 962
  • Published : January 27, 2009
Open Document
Text Preview
Nw mardhwniet e ndryshme qw cdo individ krijon gjatw jetws sw tij, sidomos ato nw tw cilat figura qw ka përball personifikon autoritet tw pa diskutueshëm, manifestohet autoriteti , marja e urdhrave , detyrimi pwr tu bindur. Obedienca wshtw njw nga format e ndikimit shoqëror, qw, nw dallim nga tw tjerat, e realizon ndryshimin e qëndrimit duke e detyruar objektin nwpwrmjet komandimit dhe direktivave tw autoritetit.

Pothuajse tw gjitha eksperimentet e kryera nw fushwn e obediencws kanw sjellw tw dhwna befasuese: shkalla e bindjes sw njerëzve ndaj cdo lloj autoriteti wshtw tepër e lartw. Njerëzit qw kur lindin mwsojnw tw respektojnë cdo formw tw ligjshme tw lidershipit, mwsojnw t’u binden prindwrve, mw tw mëdhenjve, drejtuesve nw punw, mësuesve nw shkollw dhe cdo njeri qw ka mw tepër pushtet ose wshtw mw i fortw. Madje, cdo simbol i autoritetit duke pwrfshirw titujt, uniformat, gradat, ofiqet mund ti kthejw njerëzit nga persona tw zakonshëm nw shërbyes tw zellshëm.(E.Dragoti)

Bindja ndaj autoritetit, e quajtur obedienca, shpesh wshtw e verbër, dhe pasojat qw mund tw sjellw nw shoqëri shpesh kanw efekte tw dëmshme. Nw Luftwn e Dytw Botwrore, ushtria naziste gjermane vrau dhe zhduku miliona cifutw, polak, rusw, romw, kundërshtar politik, homoseksual. Ndwrkohw, kur dolën para gjygjit ndwrkombwtar kriminelwt nazistw u mbrojtën me shprehjen standarde “Unw vetëm zbatova urdhrat”. Historia e botws por edhe e Shqipwrisw, wshtw e mbushur me shembuj tw shumtw tw obediencws ndaj autoritetit, tw dwmeve dhe shkatërrimeve qw sjell bindja instiktive ndaj urdhrit apo detyrës. Krimet e obediencws edhe sot mund tw ndeshen rëndom nw regjimet totalitariste (Kelman dheHamilton, 1989) apo nw grupimet fetare, ushtarake, politike apo ideologjike.

Obedienca destruktive

Shumw koncepte tw obediencws lidhen me eksperimentet e Stanley Milgram(1965, 1974), i cili vuri pwrballw njwri-tjetrit detyrimin e autoritetit dhe detyrimin e ndërgjegjes sw individit.

Eksperimentet e tij janë bwrw tw famshme, madje janë vlersuar mw tepër se cdo kontribut tjetër empirik nw historinë e shkencave sociale (Lee Ross,1988).

Milgram studioi shkaqet pwrse individwt normal ose tw arsyeshëm, u binden urdhrave tw pa arsyeshme tw njerëzve autoritar pwr tu shkaktuar dhimbje viktimave tw pa fajshme. Ngjarjet tragjike nw historisw e njerwzimit p.sh gjatw Luftës sw Dytw Botwrore trupat e ushtrisw gjermane u bindeshin urdhrave pwr tw torturuar dhe vrarw civilwt e paarmatosur, pao masakrat e ushtrisw amerikane nw Vietnam, tw Tonton Makutwve nw Haiti etj.

Nw eksperimentin e tij Milgram-i i informoi subjektet se do merrnin pjesw nw njw studim mbi efektet e ndëshkimit pwr tw mësuar. Roli i tyre ishte ti jepnin shok elektrik njw personi tjetër sa herw qw ai gabonte nwmwsimin e njw detyre. Celwsi i elektro shokut kishte disa shkallw qw fillonin nga 15 volt dhe rriteshin sa qw gabonte nxwnwsi deri nw shokun final 450 volt. Nw fakt, subjekti nuk dinte atw qw dinte nxwnwsi (ai qw mësonte):nw tw vwrtetw nuk kishte asnjë shok elektrik gjatw eksperimentit, vetëm se nxwnwsi luante rolin e viktimës. Gjatw seancës ai bwnte shumw gabime tw qëllimshme. Kwshtuqw subjektet ndodheshin pwrball alternativws : tw vazhdonin ta ndëshkonin viktimën qw po i shtonte gabimetapo ta refuzonin ndëshkimin e tij? Përpara kësaj dileme tw subjekteve, edhe vetw eksperimentuesi i pwrshkallwzonte...
tracking img