Filipino

Only available on StudyMode
  • Pages : 11 (2660 words )
  • Download(s) : 6326
  • Published : October 8, 2010
Open Document
Text Preview
University of San Carlos
Basic Education Department- South Campus
J. Alcantara St. Cebu City

Panitikan sa Pilipinas sa Iba’t ibang panahon

Pananaliksik
Na ipinapasa kay Gng. Erlinda Lisondra
Filipino IV

Katrina Mae B. Giango
Aimee A. Quijano
IV-Pula
2010-2011
I. Mga akdang pampanitikang lumabas sa bawat panahon
A. Bago dumating ang mga Kastila
Hindi matitiyak kung gaano na katagal ang pagkakaroon ng panitikang Pilipino subalit ang tiyak ay mayroon nang panitikan bago pa man dumating sa Pilipinas ang mga Kastila noong 1521.
Sinasabi ng kasaysayan na bago pa mandin masakop ng Imperyo ng Madjapahit ang Pilipinas ay may panitikan nang maituturing ang ating mga ninuno at ito’y nagsimula sa pasalitang tradisyon. Ang mga aral at patnubay na nalilikha ng mga matatanda nating ninuno na natatagpuang pasalin-salin sa bibig ng mga mamamayan noon ang siyang itinuturing na pinagmulan ng panitikang Pilipino. 

Ang panitikan ay nasa anyo ng mga alamat, kuwentong-bayan, epiko at mga karunungang bayan tulad ng salawikain, bugtong, palaisipan, sawikain at kasabihan. Sa maiikling salita medyo maunlad na nga ang panitikan natin bago dumating ang mga Kastila. Marami na ring mga akdang pampanitikan na lumabas bago dumating ang mga Kastila at ito ay: - Alamat ay isang salaysay na ang pinakadiwa ay mga bagay na makasaysayan at tumutukoy sa pinagmulan ng isang bagay o mga bagay.

Halimbawa: bakit maalat ang tubig-dagat? Likas yatang matalino at malikhain ang mga matatanda natin noon at nasagot nila ang mga katanungang ito sa pamamagitang ng paglikha ng mga salaysay na tinatawag nating alamat.

- Mito
Madalas na nagtatanong ang matatanda noon sa mga kapangyarihan at kababalaghang naibibigay ng kalikasan tulad ng liwanag na naidudulot ng araw, ng kasaganaang biyaya ng ilog, kabundukan at maging ang mga punong-kahoy. Dahil sadyang mapanaliksik, napaikot nila ang kanilang imahinasyon kaya madali nilang nakuha ang paliwanag sa mga pangyayari, kababalaghan at kahiwagaang nagaganap sa paligid.

Halimbawa: Tiyanak - tagatanod sa lupa. Ayon sa matatanda ito ay sanggol na namatay nang hindi nabinyagan at nag-anyong ibon, isda at iba pang nakakatuwang hayop; Mamanhig – nangingiliti ng mga bata; Limbang - tagatanod sa kayamanang nasa ilalim ng lupa; Tiktik - ibong kasama ng aswang; Tanggal - matandang babaing sumisipsip ng dugo ng sanggol. Sa kanyang paglalakbay iniiwan niya ang kalahati ng kanyang katawan; Kama-kama - maliit na tao na kumukurot sa sanggol; Kapre - maitim at malaking tao at may tabako; Bathala - pangunahing diyos; Indionale - diyos ng mabuting Gawain; Anion tabo - diyosa ng hangin at lupa; Apolaki - diyos ng digmaan; Hanan – diyos ng mabuting pag-aani; Mapolan masalanta - patron ng mangingibig; Libongan – nagtatanod sa pagsilang ng isang buhay; Limoan – ang nangasiwa kung paano mamamatay; Tala - diyosa ng pang-umagang bituin

- Kuwentong Bayan ay nagsasalamin ng mga pangarap, mithiin, paniniwala at kaugalian ng ating mga ninuno lalo na ang kanilang pagiging mapamahiin.
Halimbawa: Naging Sultan si Pilandok; Tinampikan
- Epiko isang mahabang tulang pasalaysay na inaawit o binibigkas nang taimtim at nahihinggil sa mga mahiwagang pangyayari o mga kabayanihang kinapapalooban ng mga paniniwala, kaugalian, huwaran at sukatan sa buhay ng mha sinaunang mamamayan sa isang sambayanan.

Halimbawa: Biag ni Lam-Ang ni Pedro Bukaneg; Kumintang; Alim at Hudhud; Ibalon  - Awiting Bayan isang tulang inaawit sa pagpapahayag ng damdamin, kaugalian. Karanasan, pananampalataya at gwain o hanapbuhay ng mga taong naninirahan sa isang pook

Halimbawa: talindaw - awit sa pamamangka; soliranin – awit sa paggaod; diona- awit sa panliligaw o kasal; oyayi – awit sa pagpapatulog ng bata; dalit o imno- awit sa pagpuri o pagsamba; kumintang – awit sa pakikidigma; sambotani – awit ng tagumpay; kundiman- awit ng pag-ibig

- Bulong, dito makikita ang malaking paggalang at pangamba ng mga tao noon sa mga hindi nakikitang espiritu....
tracking img