Ang Kulturang Iluko sa Pilosopiyang Bayan

Pages: 7 (1485 words) Published: January 19, 2003
Ang Kulturang Iluko sa Pilosopiyang Bayan

Ang pag-aaral sa panitikang Iluko ay hindi lamang isang pag-aaral sa kasaysayan nito kundi pati na rin ang pag-unlad ng kulturang Iluko. Ang panitikan ay tinitignan bilang isang dokumentong panlipunan dahil hindi ito isang uri ng sining lamang kundi ayon kay Richard G. Moulton ay isang kombinasyon ng sining at pilosopiya. Marami ang nakasulat tungkol sa mga Ilokano nguni't iilan lamang ang nakakaintindi sa kanila. Upang lubusan natin maunawaan ang panitikan ng mga Iluko, bigyan natin ng pansin ang iilang aspeto ng kanilang kultura.

Halos lahat ng panitikan ng mga Ilokano ay "nadumihan" na ng mga Kastila at nilagyan ng mga Kristiyanong isipan. Upang makamit ng isang bansa ang sarili nilang identidad, kinakailangan ipahayag ng mga indibidwal na tribu ang kaninilang mga identidad. Unti unting nawawala ang identidad ng mga pre-kolonyal na Ilokano. Dahil sinunog ng mga Kastila ang lahat ng nakasulat na panitikan, ang pasalitang tradisyon na lamang ang nagsasagip sa tunay na panitikang Ilokano.

Mayaman ang kultura ng mga Iluko na nagpapaalaala sa panahong kolonyal. Ang mga ilokano ay mapamaraan at masipag. Sila ay elastiko dulot ng kanilang lokasyon at sa sukdulang panahon na kanilang dinadanas. Mahilig sila mag-ipon na minsan ay tinitignan ng mga hindi ilokano na pagiging kuripot. Ang mga Ilokano ay mayroon malawak na paniniwala at ugali na kanyang ginagamit sa pakikitungo. Sa pisikal na kaanyuan, halong Malay at Mongoloid ang Ilokano. Maraming mga pre-kolonyal na paniniwala ang pinanatili ng mga Ilokano. Sa kabuuan, ang mga Ilokano ay taimtim na relihiyoso, masiglang manggagawa, at mahusay na mandirigma. Parating dala ng Ilokano ang kanyang Ilokanong tauhan - kapayakan, kababaang-loob, relihiyoso, katipiran, at ang kanyang industriya.

Sa kanyang libro, sinabi ni Fernando Leaño na ang Ilokano ay mahinahon at kombensiyunal. Sa kanyang interpretasyon ng buhay, kanyang tinitignan ang halaga. Tinatago ng Ilokano ang kanyang mga damdamin at emosiyon. Ang Ilokano ay sumulong mula sa ekonomiyang batas na magaralgal.Nag-iisip siya habang siya'y nagtratrabaho. Siya ay nasa kanyang pinakamagalin na anyo kapag masikip ang sitwasyon at kinakailangan mag-isip ng mabilis. Malinaw ang kanyang pag-iisip kapag may ginagawa. Subalit wala siyang kwenta sa mga oras na malaya. Ang mga bayaning Ilokano ay mga tao ng aksiyon at mga mabilis mag-isip tulad nina Luna, Aglipay, Ricarte, at Silang. Ang lihim ng kanyang tagumpay ay ang kanyang tiyaga, pagtitiis at ang kanyang pagpapahalaga sa kanyang mga gawain. Ang kanyang kaunlaran ay hindi kahanga-hanga nguni't ito'y tuloy-tuloy.

Mabuti para sa mga Ilokano ang panitikan ng mga Ilokano ay buhay na buhay na nagpapatunay sa kanilang halaga. Sa katunayan, ang mga Ilokanong manunulat ay ang pinakaaktibo sa lahat ng rehiyonal na manunulat. Sa kabila ng lahat, pumapangalawa ang mga Ilokano sa paglalathala sa bansa, nauuna ang mga Tagalog.

Dinadala ng sinasalitang tradisyon (oral tradition) ang marka ng lipunan lalu na sa panahon ng prekolonyal. Ang paksa ng mga ito ay mga pangkaraniwang karanasan ng mga tao sa nayon - nilikha at layon ng kalikasan, gawain sa tahanan, bukid , gubat o dagat, pag-aalaga ng bata atbp. Ito ay nakikita sa karaniwang uri ng panitikang pasalita (oral literature) tulad ng bugtong at salawikain. Ipinapalagay ng mga bugtong at salawikain na alam na alam ng mga tagapakinig ang lahat ng mga sitwasyon, bagay, at gawain. Ang sinasalitang tradisyon ay nagiging bintana sa nakaraang panahon na walang nakasulat na panitikan.

Ang pilosopiyang bayan (Folk Philosophy) ay mayroong dalawang uri. And mga ito ay ang salawikain at ang bugton. Unang una ang salawikain ay tinatawagang SARSARITA sa Iloko. Tulad ng karamihan sa mga salawikain ng mundo ng panitikan, and mga salawikain ng Pilipinas ay mayroong mga aral na nagpapakita ng mga pamaraan ng buhay at ang mga paniniwala at tradisyon ng komunidad. Ayon kay Damiana Eugenio, mayroong anim na...
Continue Reading

Please join StudyMode to read the full document

You May Also Find These Documents Helpful

  • ang pagdiwang ng Fiesta sa amin bayan Essay
  • ang sa akin Essay
  • Ang Babae Sa Septik Tank Research Paper
  • Edukasyon Para Sa Bayan Essay
  • Essay on Implikasyon Ng Teknolohiya Sa Kulturang Pilipino
  • Sanaysay Tungkol Sa Pagmamahal Sa Bayan at Wika Essay
  • Ang Pagkawala Ng Tradisyong Filipino at Ang Pagkilala Sa Makabagong Henirasyon Research Paper
  • Bayan Essay

Become a StudyMode Member

Sign Up - It's Free